W ZOO można spędzić cały dzień

Grzegorz Garbuz

O zmodernizowanym Ogrodzie Zoologicznym im. Stefana Milera w Zamościu i specyfice pracy w tym miejscu rozmawiamy z Dyrektorem placówki Grzegorzem Garbuzem.

Robert Marchwiany: - Panie Dyrektorze, pochodzi Pan z Oświęcimia. Jak to się stało, że trafił Pan akurat do Zamościa?
Grzegorz Garbuz: - Moja żona stąd pochodzi i koniecznie chciała tu wrócić. Nie wyobrażała sobie życia nigdzie indziej. Ja przyszedłem za nią i nie żałuję. To teraz jest również moje miejsce na ziemi.
- Jak przebiegała Pana ścieżka kariery zawodowej do 2006 roku, kiedy to został Pan dyrektorem naszego ZOO?
- Jeszcze na studiach byłem wolontariuszem, choć wtedy to się inaczej nazywało, w krakowskim ZOO. Tam napisałem prace magisterskie z dziedziny parazytologii i zoohigieny. Ta druga okazała się być później pracą dyplomową. Przez 3 lata byłem tam człowiekiem do wszystkiego. Po studiach dostałem rekomendację od dyrektora ZOO w Krakowie do ZOO w Zamościu, gdzie zacząłem pracę w 1982 roku i pracowałem tu do 1990 roku. Wtedy zacząłem pomagać żonie w prowadzeniu sklepu zoologicznego. Następnie powróciłem do ZOO w 1997 roku jako wicedyrektor, a 9 lat później nadano mi najwyższe tutejsze stanowisko.
- Na jakim etapie są obecnie prace budowlane w ZOO?
- W tej chwili trwają prace związane z aranżacją wnętrz, gdzie będą przebywać zwierzęta. Będziemy robili też przetarg na budowę żyrafiarni, czyli miejsca, gdzie będą przebywać okazy żyjące na sawannach afrykańskich. Całość prac zakończy się w 2013 roku.
- A kiedy właściwie powstała koncepcja tej swego rodzaju budowy od nowa ogrodu zoologicznego?
- Kiedy startowałem w konkursie na dyrektora ZOO obecny wiceprezydent miasta Tomasz Kossowski zapytał mnie, jakie widzę możliwości pozyskania środków zewnętrznych na potrzeby ogrodu. Odpowiedziałem, że z tego co wiem, to takiej możliwości nie ma, bo ZOO jest jednostką budżetową Urzędu Miejskiego i może być finansowana tylko przez miasto. Usłyszałem, że jednocześnie mam rację i jej nie mam, bo kolejna perspektywa pozyskiwania środków unijnych, która się zaczynała już rok później, pozwalała na coś takiego. Tak się zaś składało, że ZOO otrzymało 500 tysięcy złotych dotacji na remont wnętrza małpiarni. Zaryzykowałem nie przeznaczając tych pieniędzy na remont, tylko na opracowanie dokumentacji kompletnej przebudowy i modernizacji ogrodu. Okazało się, że zrobiłem słusznie.
- Co według Pana będzie takim hitem, który szczególnie przyciągnie odwiedzających nasze odnowione ZOO?
- Myślę, że te dwa wielkie pawilony, bo już w tym roku - choć warunki do zwiedzania były naprawdę ciężkie, z uwagi na plac budowy - było wiele osób chętnych do obejrzenia tamtejszych zwierząt. To było prawie
100 tysięcy ludzi. Chodzi mi zwłaszcza o pawilon z ekspozycją akwarystyczno-terrarystyczną, lwami i tygrysami. W małpiarni zaś powstała tropikalna dżungla obsadzona setkami roślin. Filary podpierające dach budynku zamieniliśmy na ogromne drzewa. Zrobiliśmy pierwszą ekspozycję, do której będzie można wchodzić do środka. Tam będą tropikalne motyle i nektarojady, czyli afrykańskie ptaszki podobne do kolibrów. W rzeczywistości dżungle nie są aż tak rozmaite na małym obszarze i bardziej przestronne, ale chodziło nam o pokazanie różnorodności dżungli jako takiej.
- Czy planujecie sprowadzenie jakichś zwierząt niebezpiecznych?
- Nie sprowadzamy jadowitych węży ze względów bezpieczeństwa i ze względów finansowych. Kobra czy grzechotnik niby wyglądają atrakcyjnie, ale tylko w teorii, bo w praktyce zawsze się chowają z tyłu swojego pomieszczenia, a przy tym są bardzo niebezpieczne. Potencjalne ukąszenie pracownika lub zwiedzającego obliguje mnie do posiadania surowicy przeciwjadowej. Ona jest bardzo droga, a przy tym szybko się przeterminuje. Można zaś jej nigdy nie użyć. Na przykład surowica, którą miało ZOO w Płocku, nie została nigdy użyta w tej placówce, za to uratowała parę osób ukąszonych gdzieś w Polsce. Ja nie chcę ponosić kosztów po to, by przetestować czyjąś głupotę. Mamy jadowite pająki i żaby, ale dla zdrowej osoby nie stanowią one żadnego śmiertelnego zagrożenia, bo kończy się na bólu i ogólnych nieprzyjemnościach. Gorzej, jeśli człowiek cierpi na jakieś uczulenia. To jednak zdarza się nawet w przypadku ukąszeń pszczoły, osy lub szerszenia.

Wnętrze małpiarni

- Nawiążę jeszcze do podwyżki cen biletów wstępu do ZOO. Czy według Pana obliczeń możemy się spodziewać zawirowań w odniesieniu do frekwencji?
- Mam nadzieję, że nie. To nie są przecież ceny nierealne. Nie tak dawno swoje ceny podniosło kino i tam frekwencja na tym nie ucierpiała, a nawet się podniosła. Ludzi chętniej chodzą do miejsca, które jest atrakcyjne. W ZOO można wszak spędzić nawet cały dzień i jest to na pewno lepsza forma jego wykorzystania niż chodzenie po galeriach handlowych. Natomiast nie jestem prorokiem i nie umiem niczego przewidzieć. Przypomnę zaś, że nasze ceny będą dużo niższe od średniej stawki wejść do ogrodów w całej Polsce, bo te wynoszą 10 złotych za bilet ulgowy i 15 złotych za bilet normalny. Myślę, że atrakcyjność ZOO przemówi na jego korzyść. Ona jednak poniosła za sobą większe koszty. Zamość jest małym, kresowym miasteczkiem, które ma wiele potrzeb. Podwyżka cen biletów jest po to, by miasto nie musiało się w większym stopniu do nas dokładać.
- Wiem, że oferujecie możliwość zorganizowania tutaj lekcji…
- Sprecyzuję. My robimy takie bloki tematyczne, które traktują najmłodszym na przykład o lasach. To się opiera na kampaniach organizowanych przez instytucje zewnętrzne. My organizujemy spotkanie na którym jest prelekcja, a później zwiedzanie ogrodu ukierunkowane na dany temat.
- Jak dużym zainteresowaniem cieszą się takie spotkania?
- Zadebiutowaliśmy z tym wiosną i wtedy odwiedziło nas prawie 3,5 tysiąca dzieci. Teraz frekwencja jest mniejsza, bo jesienią zrobiliśmy zajęcia dla tysiąca uczniów. To zrozumiałe, bo zawsze na początku roku szkolnego jest mniejsza ochota na takie wycieczki.
- Jaki będzie kolejny motyw przewodni tych prelekcji?
- Prawdopodobnie o przyrodzie Azji, ale nie mogę tego jeszcze stwierdzić na sto procent. Więcej na pewno wie nasz dział edukacji, w prace którego staram się jednak nie ingerować, bo on po prostu pracuje dobrze.
- Budynek dawnej dyrekcji ZOO nie został zmodernizowany.
- Tak, on w tej chwili jest w trakcie odnowienia. W tej chwili zaś wygląda na to, że nie uda się nam przeprowadzić całego programu modernizacji ogrodu. Między innymi nie uda się wyremontować budynku kuchni wraz z magazynami i zapleczem socjalnym. To się po prostu nie mieści w żadnych funduszach - ani w norweskim, ani w unijnych funduszach strukturalnych. I dlatego ten budynek, w którym kiedyś mieściły się nasze biura, jest przygotowywany pod pomieszczenia socjalne dla naszych pracowników. Na razie będzie to remont tylko od wewnątrz, ale będziemy chcieli zrobić coś również ze stroną zewnętrzną, bo to szpeci całe ZOO. Trzeba będzie na przykład wyremontować schody od strony ulicy Szczebrzeskiej.
- W ostatnim pytaniu nawiążę do Pańskiego „CV”, które zamieściliśmy w Gazecie Zamojskiej. Napisał Pan tam, iż najwięcej satysfakcji w pracy sprawia Panu jej „nieprzewidywalność i przewidywalność jednocześnie”. Czy mógłby Pan to wyjaśnić?
- Kiedyś żartobliwie powiedziałem, że ZOO byłoby najlepszym miejscem do pracy, gdyby nie dwa elementy - zwierzęta i zwiedzający (śmiech). Oba są właśnie jednocześnie przewidywalne i nieprzewidywalne. Ja w zasadzie wiem czego mogę się spodziewać po większości gatunków zwierząt, które u mnie są, ale cały czas - pomimo lat doświadczeń i zdobytej wiedzy - jestem czymś zaskakiwany. Nie można powiedzieć sobie, że już się wie wszystko i nic się nie musi, bo to będzie nieprawda. Co jakiś czas przekonuję się, że w sumie wiem niewiele i popełniam błędy. To uczy pokory. Jednocześnie zaś jest całe mnóstwo rzeczy, które przynoszą ogromną satysfakcję. Coś uda się rozmnożyć, coś żyje, coś rośnie i tak dalej… Jest zatem pole, gdzie można się popisać i wyszaleć, a jednocześnie co jakiś czas dostaje się takie pstryczki w nos, które pokazują, że jednak trzeba się jeszcze wiele nauczyć. Podobnie jest ze zwiedzającymi. Też w zasadzie człowiek powinien wiedzieć czego się z ich strony spodziewać, ale przy stu tysiącach osób przychodzących do ZOO zawsze się znajdzie ktoś, kto ma krańcowo odmienne zdanie i potrafi napsuć krwi i zdrowia. To jest dokładnie to samo, co ze zwierzętami. Czasem to zaskakiwanie jest przykre, ale jednocześnie uczy pokory i mobilizuje do dalszego działania.
- Panie Dyrektorze, dziękuję Panu bardzo serdecznie za rozmowę.
- Ja również serdecznie dziękuję.

rmar